Sako da Arjenta Koynos
tradukita de HeYafu
Iu tage, disriculo irin sur monto por haki brulligno. Survoye hi trovin sako Disferminte ji, hi vidin dekos da arjenta koynos ene. La disriculo tre joyin, ke per la monio hi povon aceti multe da greno por sia dissata infanos. "Sed la perdinto esan en granda diskalmo," la disriculo pensin. Hi hidin la sako ay kontinuin iri.
En la neksta tago hi awdin, ke la perdinto esan fama riculo. Kutime la trovinto devan ricevi dekono de la trovaco kiel rekompenso.
La bonkora disriculo venin al la riculo ay redonin al hi la sako kum arjenta koynos, dirante: "Yen yia koynos."
La riculo transprenin la sako, foye refoye nombrin la koynos ay dirin al la disriculo: "Ho! mia bonulo, la sako esan mia, sed nun restan nur 60. Sendube, yi xuldan al mi 12 koynos, if mi subtraktan la 8, kio mi devan doni la yi kiel rekompenso. Redonez al mi 12 koynos, alie mi akuzon yi!"
La disriculo terurisin. Kio fari? Hi devin iri al jujeyo kum la riculo. La jujisto, justema ay honesta, enjoyin granda respekto de la peplo.
"Yia jujista majesto, mi irin sur monto por haki brulligno ay trovin survoye la sako. Mi hidin ji ay even ne prenin un koyno el ji."
"Yia jujista majesto, hi lugan. Mi havin 80 koynos en la sako, sed nun restan nur 60. If ne hi, kiu do povin preni 20 koynos el al sako?" la riculo dirin.
La jujisto askin la disriculo: "Cu yi ne pensin, ke kum la koynos yi povon vivi gude?"
"Yes, mi pensin. Mi vivtenan mia spozino ay siks infanos sole per vendado de brulligno. Per tiu koynos mi povon aceti oleo, riso, fixo ay karno. Sed mi pensin anke, ke mi ne devan usi la monio, car ji ne esan mias."
La jujisto turnin si al la riculo:" Cu yi povan certizi, ke en yia sako esin 80 arjenta koynos?"
"Yes, sendube 80!" la riculo respondin.
"Kwankam yi amba ne povan doni konvinka atesto," la jujisto dirin kum lafeto, "tamen esan facile fari jujo."
"Yi, respektinda mistulo, enjoyan alta famo en la socio, ay mi niel kredan, ke yi lugan. Mi kredan, ke en yia sako esin 80 arjenta koynos."
"Yes, yes, prave. Kiel saja yi esan!" la riculo flate dirin.
"Ay yi, kompatinda disriculo, mi niel duban yia diro. Yi povuz proprizi al yi la tuta sumo da monio, sed kial yi prenin nur 20? Esan klare, ke yi amba dirin la vero. La fakto esan nur, ke tiu sako kum 60 koynos, kio yi trovin, ne esan la sako, kio tiu ci mistulo perdin."
La jujisto donin la sako al la disriculo, dirante al hi:" Portez ji homwarde ay redonez ji al vera perdinto. If pose yi trovon sako kum 80 arjenta koynos, redonez la sako al tiu ci honesta mistulo." Dirinte tio, la jujisto turnin si al la riculo: "Cu mia jujo esan justa?"
La riculo mutisin kiel stono.
一袋银圆
一天，一个穷人到山上去打柴，半路上他捡到了一只口袋，打开一看，里面有好几十块银圆。樵夫很高兴，心想，这么多银子可以买多少米呀！这下孩子们不再也不会挨饿了。可又一想，这些银圆是别人的，丢失银圆的人现在该有多着急呀！于是他把口袋藏了起来，仍然进山打柴去了。
第二天，他打听到失落银圆的主人，原来是一个很有名望的财主。按照当地的习惯，交还失物的人将得到失物的十分之一的酬谢金。
这个好心的穷人来到财主家，把口袋交给那个财主，说：“这是你的钱.”
那财主接过口袋，把里面的银圆数了一遍又一遍，抬起头说：“我的好人，这口袋是我的，但里面的银圆已缺少了。我的口袋里原来装着八十个银圆，现在只有六十个。毫无疑问，那二十个是你偷去的。除掉我应该给你的八个银圆作为酬金之外，现在你还欠我十二个银圆。快交出来，否则我要去控告你！”
穷人一听顿时傻了眼。没有办法，他只好跟着财主一起来到了官府衙门。那个法官老爷倒是个办事公正、铁面无私的人，在当地很受人尊敬。
“法官大人，我去山上砍柴，半路上捡到这个口袋，我一看是银圆，就藏了起来，根本没有动过里面的银子。”
“法官大人，这人说的全是捏造出来的。我的口袋里原先有八十个银圆，现在只有六十个了，还有谁会拿走这二十个银圆呢？”财主责问道。
法官又问穷人：“你难道没想过，有了这些银子，你可以过上好日子吗？”
“想到过。我家里有妻子和六个孩子，全靠我一人砍柴过日子，我确实想过拿这些银圆换些油、米、鱼、肉让孩子们吃几顿饱饭。可是又想到这些银圆不是自己用劳动挣来的，所以我不能用这些钱。”
法官又问财主：“你能肯定你的口袋里装有八十个银圆吗？”
“千真万确，八十个！”财主回答。
“你们双方都没有充分的证据。”法官微微笑了笑说，“但是，这件案子还是容易裁决的。”
“你，尊敬的财主，你有着那么高的地位和声望，我根本不会怀疑你说的假话，我相信你的口袋里原来装的一定是八十个银圆。”
“对！对！法官大人，你真是英明！”财主恭维道。
“至于你，可怜的穷人，我也无法怀疑你所说的话。你本来可以拿走所有的银圆，为什么只拿走20个银圆呢？事实很清楚，你们两个人说的都是实话。只不过你拾到的这只装着六十个银圆的口袋，不是他丢失的那只装着八十个银圆的口袋。”法官把口袋交给穷人说：“你把它带回去，等打听到他的主人再去还他。如果你能碰巧再拾到一只装有八十个银圆的口袋，那么你就送还这位诚实的财主吧！”法官转过头来说：“你看这样裁决是否公正？”
财主目瞪口呆，一句话也说不出来了。