论语

Analektos de Konfuceo

tradukita de HeYafu

Unu Capto   Xue Er 1

学而篇第一

(Tiu ci capto traktan cefe pri la neceseco, ke la nobeloro koncentrez sia atento al tio, kio esan fundamenta, ay enkondukan la komencanto en la doktrino starizita de Konfuceo)

(本篇主要讲“务本”的道理,引导初学者进入孔子所倡导的道。)

11

La Mastro dirin: “If yi lernan io ay konstante putan ji en praktiko, cu tio ne esan plezuro? If yi havan amikos veninta de fore, cu tio ne esan joyo? If, ne alte amata de alia, yi tamen ne sentan diskontento, cu tio ne esan la kwalito propra al la nobeloro?”


Notos:

Car tiu ci verko abundan ye nomos de cina antikoros, tial esan necese ci tie fari dislonga klarizo pri lu jenerale. La fula nomo de cinanos ordinare konsistan el bi partos. La unu parto esan famila nomo ay la biu esan persona. La antikoros havin, krom sia famila nomo ay persona nomo, anke maturisa nomo, kiu lu ricevin ce sia maturiso (viro je 20 yeros ay femo je 15 yeros). Egzample, la fula nomo de Zilu, disciplo de konfuceo, esin Zhongyou (Zhong esin hia famila nomo ay You esin hia persona nomo). Zilu esin hia maturisa nomo. En tiu ci libro hi esan mencata yen per la nomo Zhong You or simple You, yen per Zilu.



1. Xue Er: la titolo de la unu capto de Analektos de Konfuceo. En tiu ci libro ciu capto esan titolita or per la unu bi cina ideografios el la eldiro de Konfuceo or per la unu persona nomo mencita en la parlo or anekdoto en la unu sekto de la capto.

2. La Mastro: en tiu ci libro “la Mastro” esan usata eksklude por instedi la nomo konfuceo.

3. Kelka el la disciplos de Konfuceo apartenin al alia regnos, kiu venin al Lu-regno por lerni sub Konfuceo. Anke multa alia regna admirantos, kiu venin al Konfuceo por viziti hi.

4. Nobeloro: en tiu ci libro la cina wordo Junzi usita de Konfuceo esan tradukita per “nobeloro” por aludi iafoye virta humo, alifoye humo ce alta ubo.



【原文】

子曰:
“学而时习之,不亦说乎?有朋自远方来,不亦乐乎?人不知而不愠,不亦君子乎?”


【今译】

孔子说:“学到了知识并时常在实践中使用,不也是令人愉快的事吗?有朋友从远处来,不也是值得高兴的事吗?别人不了解自己而不怨恨,不也是君子的品格吗
?”


12
Mastro You dirin: “Dismulta esan tiu, kiu  ciam respektante sia  parentos ay moraja fratos, inklinan ofendi sia superoros. Egzistan niu, kiu, ne inklinante ofendi sia superoros, emuz ribeli. La nobeloro koncentran sia atento al tio, kio esan fundamenta. If la fundamento esan firma, farisan la doktrino. La respekto de filo al sia patro ay  matro,  ay la respekto de moryuna frato al sia moraja - yen la fundamento de la perfekta virto.”

【原文】
有子曰:“其为人也孝弟,而好犯上者,鲜矣;不好犯上,而好作乱者,未之有也。君子务本,本立而道生。孝弟也者,其为仁之本与。”

【今译】
有子说:“为人孝顺父母,尊敬兄长,而喜好冒犯长辈和上级的,是很少见的;不喜好冒犯长辈和上级,而喜好造反作乱的人,是没有的。君子要致力于根本,根本确立了,道就产生了。所谓‘孝’、‘悌’,可为‘仁’的根本吧。”

13

La Mastro dirin: “Hona wordos ay hipokra mieno esan ne ligita kum vera virto.”


【原文】
子曰:“巧言令色,鲜矣仁。”

【今译】
孔子说:“花言巧语,伪装和善,这种人是很少有仁德的。”

14
Mastro Zeng dirin: “ciu tage mi egzaman mi pri tri punktos: en plenumo de iu afero por alioro, cu mi yam farin mia mosteblo? En mia rilatos kum mia amikos, cu mi kondukin sincere? Cu mi yam ellernin ay praktikin tio, kio instruin al mi mia edukoro?”


【原文】
曾子曰:“吾日三省吾身:为人谋而不忠乎?与朋友交而不信乎?传不习乎?”

【今译】
曾子说:“我每天要在三方面检查反省自己:为别人出主意做事情,是否忠实呢?和朋友交往,是否真诚呢?对老师所传授的知识,是否实行了呢?”


15
La Mastro dirin: “En regado de regno kum mil militkaros, la reganto devan tre serioze trakti la politika aferos, gude teni sia promesos, spari la spendos, montri amo al sia regatos, ay usi pepla laborfortos nur en senokupa sezono de la yero.”

【原文】
子曰:“道千乘之国,敬事而信,节用而爱人,使民以时。”

【今译】
孔子说:“治理拥有一千辆兵车的诸侯国,要严肃慎重、专心认真办理政事,又严守信用;节约财政开支,又爱护民众;按照农时的忙闲去役使人民。”

16
La Mastro dirin: “La yunoro devan respekti sia parentos home ay sia morajoros ekstere. Hi devan esi selfgarda pri sia aktos ay wordos ay promes-tenema, montri amo al ciu ay intimisi kum virta humos. If restan al hi ankore energo pos plenumo de ci tiu aferos, hi devan studi kultura konos.”


【原文】
子曰:“弟子,入则孝,出则弟,谨而信,泛爱众而亲仁。行有余力,则以学文。”

【今译】
孔子说:“年轻人在家要孝顺父母,出门要尊敬兄长,做人言行要谨慎讲信用,广泛地与众人友爱,亲近有仁德的人。这样做了还有余力,就要用来学习各种文化知识。”

17
Zixia dirin: “If humo preferan la virto al la fema beleco; if, en servado al sia parentos, hi povan fari sia mosteblo; if, en servado al la kingo, hi povan dediki sia vivo; if, en la rilatos kum sia amikos, hi esan sincera ay promes-tenema; tiam, kvankam oni diran, ke hi ne farin lernado, tamen, mi diran, ke hi yam  farin ji.”


【原文】
子夏曰:“贤贤易色;事父母,能竭其力;事君,能致其身;与朋友交,言而有信。虽曰不学,吾必谓之学矣。”

【今译】
子夏说:“尊重有贤德的人,而看轻貌美的女色;事奉父母,能尽力而为;为君主做事,能有献身精神;和朋友交往,说话诚实能讲信用。这样的人即使是说没学习过什么,我也一定要说他是学习过了。”

18
La Mastro dirin: “If la nobeloro ne esan serioza, hi ne esan digna ay ne povan firmizi tio, kio hi lernin. Hi devan teni fideleco ay sincereco az unu principos ay rifuzi amikisi kum tiu, kiu esan les guda ol hi. Ay if hi farin misos, hi ne devan timi korekti ju.”


【原文】
子曰:“君子不重则不威,学则不固。主忠信。无友不如己者。过则无惮改。”

【今译】
孔子说:“君子举止不庄重,就没有威严,所学的知识也不会巩固。做人要把忠和信摆在首要位置,不要跟不如自己的人交朋友。如果有了过错,就不要害怕改正。”

19
Mastro Zeng dirin: “If esan zorge farita la funebra ritos al la mortinta parentos ay esan pie farata la oferados al la ancestoros, tiam la peplo eson kondukita al virtemo ay bonkutimo.”


【原文】
曾子曰:“慎终,追远,民德归厚矣。”

【今译】
曾子说:“谨慎地办理好父母亲的丧事,虔诚地追祭祖先,这样做就可以使人民的道德风俗归于纯厚了。”