Nivino
Verkita de la Fratulos Grimm
Tradukita de HeYafu
Iam en la mido de wintro,la niva flakos falin el la celo kwaz plumos. Kingino sidin ce fenestro, kiu havin blaka ebona kadro, ay kudrin. Xi levin la okulos, ekrigardin la celo ay en la sama momento xi pikin sia fingro per la pinglo. Tri sanga gutos falin sur la nivo. La redo tiel bele kontrastin la wayta nivo, ke xi ekpensin, "If mi havuz infano tiel wayta kiel la nivo, tiel reda kiel la sango ay tiel blaka kiel la ligno de la kadro!" Balde pose Godo sendin al xi filineto, kiu esin tiel wayta kiel la nivo, tiel reda kiel la sango, ay tiel blakhara kiel la ebono. Oni nomin xi Nivino. Tuy kiam la bebo naskisin, la kingino mortin.
niva flako 雪片，雪花 ebono 乌木 kadro 边框 kudri 缝
Pos un yero la kingo prenin alia spozino. Xi esin bela, sed fiera ay aroganta. Xi ne povin toleri, ke iu superan xi en beleco. Xi havin mirakla spegelo. Ciufoye kiam xi ekstarin antaw ji ay aksin:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro, Kiu en la lando esan la most bela?"
Ji respondin:
"Yi, ho kingino, yi esan la most bela!"
Tiam xi esin kontenta, car xi konin, ke la spegelo diran la vero.
Sed Nivino kreskin ay farisin mor ay mor bela. Kiam xi esin sepyera, xi esin tiel bela, kiel la hela tago, mor bela ol la kingino self. Kiam la kingino foye askin sia spegelo:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
Ji respondin
"Yi esan la most bela ce mu, ho kingino,
Sed Nivino esan mor bela."
La kingino ektimin ay xia faso farisin flava ay verda pro envio. Ekde ci tiu momento, ciufoye kiam xi ekvidin Nivino, la koro turnisin en la brusto pro disamo al la kidino. La envio ay fiero kreskin kwaz mala grasos en xia koro, tiel ke xi ne povin kepi trankwilo en tago or nokto.
Xi alvokin casisto ay dirin "Forkondukez la infano alen la arbaro, mi ne volan plu vidi xi antaw mia okulos. Mortizez xi ay alportez al mi xia pulmo ay koro kiel pruvo de la plenumo de mia ordero."
La casisto obein, ay hi forkondukin la kingidino, eltirin la kanifo ay yam esin trapikonta la senkulpa koro de Nivino, kiam xi ekplorin ay dirin "Dera casisto, lasez al mi la vivo, mi forkuron alen la wilda arbaro ay niam revenon home." Xi esin tiel bela, ke la casisto ekkompatin xi ay dirin "Forkurez, disfelica infano."
"Balde la wilda bestos manjon yi," pensin hi ay tamen hi sentin, kwaz peza stono defalin de hia koro, ke hi ne devan mortizi xi. Je la sama momento yuna urso kurin preter hi. Hi mortizin ji, elprenin la pulmo ay la koro ay alportin ju al la kingino. La kukisto devin kuki ju kum salo, ay la malica kingino manjin ju, pensante, ke xi manjan la pulmo ay la koro de Nivino.
La disfelica infano restin tute sola en la arbaro. Teruro ekregin xi. Xi rigardin la arba folios, ne konante kio fari. Xi ekkurin inter pinta stonos ay dornos, ay la wilda bestos kurin preter xi, sed ne atakin xi.
Xi kurin tiel longe, kiel la pedos povin porti xi. Duske xi ekvidin dometo ay enirin por ripozi.
En la dometo cio esin eta, sed tiel orda ay pura, ke ne eble esan priskribi tio. Tie starin tablo kovrita per wayta tuko ay sur ji sep eta plados, ciu plado kum sia eta kulero, krom tio sep kanifetos ay forketos, sep eta glasos. Apud la muro esin en vico sep bedetos, sur ciu esin kovrita wayta bedtuko.
Nivino esin tiel dissata ay soifa ke xi manjin el ciu plado iom da legomos ay da pano ay drinkin el ciu glaso guto da vino, car xi ne volin forpreni cio de un. Pose, tre fatiga, xi kuxin sur bedo; sed niu fitin, un esin tro longa, alia tro dislonga; fine la sepu esin guda, xi kuxin sur ji, invokin la beno de Godo ay ekdormin.
Kiam esin tute disluma, venin la mastros de la dometo, sep etoros, digistos de metalos en la montos. Lu eklumizin sia sep kandelos ay en la helo rimarkin, ke iu fremda esin ce lu, car ne cio esin en ordo, kia lu lasin ji. La unu askin, "Kiu sidin sur mia sejo?" La biu, "Kiu manjin el mia plado?" La triu, "Kiu mordin el mia pano?" La kwaru, "Kiu manjin el mia legomos?" La kwinu, "Kiu usin mia forko?" La siksu, "Kiu trancin per mia kanifo?" La sepu, "Kiu drinkin el mia glaso?"
La unu cirkumrigardin, rimarkin pos-signo sur sia bedo ay dirin, "Kiu enirin en mia bedo?" La alia alkurin ay ekkriin, "Anke iu kuxin en mia bedo." La sepu ekrigardante sia bedo, ekvidin sur ji Nivino dormanta. Hi alvokin la alia, lu alkurin ay ekkriin pro miro. Lu alportin sia sep kandelos ay lumizin Nivino.
"Mia Godo, mia Godo!" kriin lu, "kiel bela infano!" Lu tre joyin, ne wakin xi, ay lasin xi dormi en la bedo. La sepu etoro dormin kum sia kumoros, kum ciu un horo, ay tiel pasin la nokto.
Neksta morne Nivino wakisin ay, ekvidinte la sep etoros, ektimin. Sed lu amike askin, "Kio esan yia nomo?" "Nivino." "Kiel yi venin alen mua domo?" lu kontinuin la askos. Xi rakontin al lu, ke xia step-matro volin mortizi xi, sed la casisto kompatin xi; ke xi kurin dum la tuta tago, til fine xi trovin ci tiu dometo. La etoros dirin al xi, "If yi zorgon en mua domo, faron kuko, lavo, kudro, plekto, zorgon pri ordo ay puro, yi povan resti ce mu, ay yi mankon nio."
"Yes, tre volunte." respondin Nivino ay restin ce lu. Xi zorgin pri la ordo en la domo; la etoros irin ciumorne alen la montos ay sercin goldo, vespe lu revenin ay la manjaco devin esi preta.
En la tuta tago la kidino esin sola, tial la guda etoros warnin xi ay dirin ,"Gardez yi konter yia step-matro, xi balde konon, ke yi esan tie ci; enlasez niu."
La kingino opiniin, ke xi manjin la pulmo ay la koro de Nivino ay tial xi esin certa, ke xi denove esan la unu ay most bela. Xi starin antaw la spegelo ay dirin:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
La spegelo respondin,
"Yi esan most bela ce mu, ho kingino,
Sed trans montos, kie la sep etoros lojan,
Nivino esan ankore viva,
Ay xi esan la most bela."
La kingino ektimin, car xi konin, ke la spegelo niam lugan. Xi komprenin, ke la casisto trompin xi ay ke Nivino ankore vivan.
Ay tial xi pensin ay pensin, kiel mortizi Nivino, car dum xi ne esin la most bela en la lando, la envio ne lasin xi trankwila. Fine xi elpensin io. Xi pentrin sur sia faso ay dresin si kiel disyuna vendistino, ay niu povin rekoni xi.
Aliformizita tiamanere xi irin trans la sep montos al la sep etoros, frapin la pordo ay ekkriin, "Bela vendacos, tre cipa, tre cipa!" Nivino elrigardin tra la fenestro ay dirin, "Guda tago! Kio yi vendan?" "Guda acos, bela acos. Lumbo-lacos de ciu koloros." Respondin la step-matro ay montrin laco plektita el multkolora silko. "Mi ja povan enlasi la guda humino." pensin Nivino, disboltin la pordo ay acetin la bela laco. "Mia infano!" dirin la disyunino, "ne tiel! venez, mi self lacon yi."
Nivino suspektin nio, starin antaw xi ay lasin si laci per la nova laco. La disyunino lacin rapide ay tiel forte, ke Nivino perdin la spiro ay xi falin dawn kiel senviva. "Nun yi ne plu esan la most bela," dirin la kingino ay forkurin.
Pos nelonge la etoros revenin home por vespomanji. Kiel lu xokin, kiam lu ekvidin lua dera Nivino sur la grundo, ay xi ne movisin, kwaz mortinta. Lu levin xi ay rimarkin, ke xi esan tro forte lacita. Lu fortrancin la laco, ay xi startin spiri, ay iom pos iom revenin la vivo.
Kiam la etoros konin, kio okazin, lu dirin, "La disyuna vendistino esin niu alia, ol la evila kingino. Gardez yi ay enlasez niu dum mua foreso."
La evila kingino, reveninte home, irin al la spegelo ay askin:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
La spegelo respondin kiel antawe:
"Yi esan most bela ce mu, ho kingino,
Sed trans montos, kie la sep etoros lojan,
Nivino esan ankore viva,
Ay xi esan la most bela.”
Kiam xi awdin tio, xi tiel ektimin, ke la tuta sango fluin al la koro. Xi komprenin, ke Nivino ankore esin vivanta. "Nun mi preparon io mor guda, por finizin yi." Xi konin la sorcarto ay farin toksa kombilo. Xi alidresin si kiel alia disyunino ay irin trans la sep montos al la sep etoros, frapin la pordo ay ekkriin "Guda vendaco, cipa, cipa!"
Nivino ekrigardin ay dirin, "forirez, mi ne povan enlasi ciu ayn." "Sed yi ja povan rigardi," dirin la disyunino, eltirin la toksa kombilo ay levin ji al la fenestro.
Ji tiel apelin al la kidino, ke xi lasin si trompi ay disfermin la pordo. Kiam xu interkonsentin pri la prezo, la disyunino dirin, "Permesez, mi self kombez yi." La kompatinda Nivino senkonsidere permesin. Apene la sorcino putin la kombilo en la haros, la tokso startin efiki ay la kidino falin dawn senkonscia.
"Miraklo de la belo, yen yia fino," dirin la evila kingino ay foririn.
Felice yam preske esin vespo ay la etoros revenin home. Ekvidinte senviva Nivino sur la grundo, lu tuy suspektin la kingino, ay lu sercin ay trovin la toksa kombilo. Apene lu eltirin ji, Nivino rekonsciisin ay rakontin, kio okazin. Lu refoye warnin xi, ke xi esez gardi ay disfermez la pordo al niu.
La kingino, home, starin antaw la spegelo ay dirin:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
Ji respondin kiel antawe:
"Yi esan most bela ce mu, ho kingino,
Sed trans montos, kie la sep etoros lojan,
Nivino esan ankore viva,
Ay xi esan la most bela.”
Awdinte la wordos de la spegelo, la kingino tremin pro furio. "Nivino devan morti, even if tio kostuz al mi la vivo," xi kriin, enirin alen sekra cambro, kie niu vizitin, ay tie xi farin toksa pomo. Ekstere ji esin bela, wayta ay rozvanga; ekvidinte ji, ciu deziruz gusti ji, sed jia most disbiga peceto esin mortiza. Kiam la pomo esin preta, la kingino pentrin sur sia faso ay alidresin si kiel spozino de kampano ay irin trans la sep montos al la sep etoros. Xi frapin la pordo.
Nivino elrigardin tra la fenestro ay dirin, "Mi ne permesez enlasi ciu ayn, la sep etoros tiel orderin." "Gude," respondin la humino, "en cia okazo mi sukceson vendi la pomos. Yen, mi donon un pomo al yi." "Ne," respondin Nivino, "mi ne daran akcepti ayn." "Cu yi timan tokso?" dirin la disyunino, "videz, mi diftrancon la pomo al bi partos; yi manjon la reda parto, ay mi, la wayta."
La pomo esin tiel artifike farita, ke nur la reda parto esin toksa. Nivino rigardin la bela pomo, ay kiam xi vidin, ke la kampino manjin parto de ji, xi ne povin deteni si,ay etendin la mano ay prenin la toksa parto. Sed apene xi mordin peceto de ji, xi falin dawn mortinte. La kingino kruele rigardin xi, lafin lawde ay dirin "Wayta kiel nivo, reda kiel sango, blaka kiel ebono! Ci foye la etoros ne povon waki yi denove."
Kiam xi home askin la spegelo:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
Ji respondin fine:
"Yi, ho kingino, en la lando yi esan la most bela."
Nur tiam xia envia koro enjoyin trankwilo, if envia koro povan enjoyi ji.
La etoros, reveninte vespe home, trovin Nivino kuxanta sur la grundo. Xi ne plu spirin, ay xi esin senviva. Lu Levin xi, sercin if esin ce xi io toksa, dislacin xi, kombin xia haros, lavin xi per hidro ay vino, sed vane. La kompatinda infano esin ay restin mortinta. Lu putin xi en cerko, ciu sidin apud xi ay plorin por xi, ay plorin dum tri tagos. Tiam lu volin sepulti xi, sed xi esin ankore frexa, kiel vivanta humo, ay xia vangos esin reda, kiel antawe.
Lu dirin, "Mu ne povan kovri xi per tero." ay lu venizin vitra cerko, en kiu oni povin vidi xi el ciu flankos, ay lu putin xi tie ay skribin xia nomo per golda literos, ay ke xi esin kingidino. Lu putin la cerko sur monto ay un el lu ciam restin tie ay gardin xi. Birdos anke venin ay plorin por Nivino, une awlo, pose korvo, fine dovo.
Nivino longe kuxin en la cerko. Xi ne putrin, simin, ke xi dorman, car xi esin ankore wayta kiel la nivo, reda kiel la sango, blakhara kiel la ebono. Foye okazin, ke kingidulo venin alen la arbaro ay enirin en la domo de la etoros por pasizi tie la nokto. Hi vidin la cerko sur la monto, la bela Nivino en ji, ay hi legin la golda surskribo. Hi dirin al la etoros, "Donez al mi la cerko, yu ricevon de mi por xi cio, kio yu demandon."
Sed la etoros respondin "Mu ne donon xi por la tuta goldo de la mondo." Tiam hi dirin, "Donez ji al mi kiel gifto, car mi ne povon vivi, ne vidante Nivino. Mi estimon ay respekton xi, kiel mia most dera posedaco."
Awdinte hia wordos, la etoros kompatin hi ay donin al hi la cerko. La kingidulo orderin al la servistos forporti ji sur la xuldros.
Pasinte sur stubo lu faletin; de la skuo la toksa peceto, kiu Nivino mordin , elfalin el xia gorjo. Pos momento xi disfermin la okulos, levin la kovrilo de la cerko, rekonsciisin ay ree esin vivanta. "Mia Godo! kie mi esan?" xi ekkriin . "Yi esan ce mi," respondin joye la kingidulo, "mi lovan yi super cio en la mondo; irez kum mi alen la kastelo de mia patro, yi eson mia spozino." Nivino konsentin ay irin kum hi. La weda festo esin luksa ay belega.
Oni invitin anke la evila step-matro de Nivino. Surputinte bela tualeto, la kingino starin antaw la spegelo ay askin:
"Spegelo mia, spegelo sur la muro,
Kiu en la lando esan la most bela?"
La spegelo respondin:
"Yi esan most bela ce mu, Ho, mistino,
Sed la yuna kingino esan mor bela!."
La evila humino lawde disbenin ay tiel ektimin, ke xi ne povin trankwilisi. Komence xi tute ne volin iri al la wedo, sed xi ne povin resti, xi devin vidi la yuna kingino. Kiam xi venin, xi rekonin Nivino ay pro timo ay teruro ne povin movisi. Sed fera pantoflos yam esin putita sur flamanta fayros, ay oni alportin ju antaw xi ay xi devin surputi ju ay dansi en la rede brulanta suos, til xi falin mortinta.