La Vivo ay Adventuro de Robinson Crusoe
Verkita de Daniel Defoe 齐家琴 译
1. Mia unu navigo en maro
Antaw mi startan mia rakonto, mi deziran diri al yi dismulte pri miself.
Mi esin naskita en la yero 1632, en urbo York de Norda Englando. Mia patro
esin
Germano, sed hi irin vivi ay worki en Englando. Tuy pos ji, hi wedin kum mia
matro, kiu esin Englandino. Xia famila nomo esin Robinson, tiel ,kiam mi esin
naskita , lu nomizin mi Robinson.
Mia patro bone farin aymerso ay mi lernin en guda lerneyo. Hi dezirin ke
mi akiri guda profesio ay vivi kalme ay komforte. Sed mi ne dezirin tiel.
Mi dezirin adventuros ay eksitanta vivo.
“Mi deziran farisi navigoro ay iri al maro." Mi dirin al mia parentos.
Lu
esin tre disjoya pri tio.
"bonvolez ne iri al maro," dirin mia patro. "Yi ne povon
felica.
Navigoro havan disfilica ay danjera vivo." Sed mi amin hi, ay mi esin
disjoya. Mi penin forgesi la maro.
Sed mi ne povin forgesi la maro. Cirkum un yero pose , mi vidin mia amiko en
urbo. Hia patro havin un bowto ay mia amiko dirin al mi:"Morge mu
navigon al Londono. Kial yi ne iri kum mu?"
Tiel, en unu Septembro 1651 yero, mi irin al Hull ay neksta tago mu navigin
al Londono.
Sed pos kelka tagos esin forta vento. La maro esin ruda ay danjera. La bowto
esin ep ay dawn, ep ay dawn. Mi esin tre sika, mi esin tre tima.
"Ah ,mi ne deziran morti!" mi kriin,"Mi deziran vivi. If mi
vivuz, mi iron al
homo ay niam iron al maro."
En neksta tago vento silentin ay la maro silentisin ay bela denove.
"Bone , Bob." mia amiko dirin," Kiel yi sentan nun? Vento ne
esin tre
mala."
"Kio?" mi kriin, "esin terora stormo".
"Ah , tio ne esan stormo." respondin mia amiko, “ Justa disbiga
vento. Forgesez ji. Irez ay havez drinko."
Pos drinko dismulta, mi sentin mor bone. Mi forgesin danjero ay decidin ne
iri
al homo. Mi ne dezirin, ke mia amikos ay familo mokin pri mi. Mi restin en
Londono je kelka tempo, sed mi ankore dezirin iri al maro. Tiel ,kiam un
kapitano de bowto askin mi iri kum hi al Guinea, mi konsentin. Tiel, mi irin
al maro refoye. Ji esin bona bowto. Une cio esin guda, sed mi esin sika
denove. Pos mu esin fora de Canary insulo. Un Turka pirata bowto irin pos
mu. Hu esin fama piratos je tiu tempo. Esin longa harda batalo, sed
kiam la batalo finin, mu ay la bowto farisin prizoros.
La Turka kapitano ay hia navigoros prenin mu al Sallee en Moroko. Hu deziran
vendi mu kiel serfos en markto. Sed fine La Turka kapitano decidin kepi mi
kum hiself. Ji esin sudena ay terora canjo por mia vivo. Nun mi esin un serfo
ay la Turka kapitano esin mia mastro.
2. Al bordo de Afriko
Bi longa yeros mi vivin kiel serfo. Mi workin en domo ay gardeno, sed ciutage
mi
planin eskapi, sed ji niam esin ebla. Mi pensin pri ji tago pos tago. Mia
mastro xatin fixi en un disbiga bowto, ay hi ciam irin kum mi. Un humo kalita
Moely ay un yuna kidulo anke irin kum mu.
Iu tage , mia mastro dirin al mi:"Kelka amiays deziran fixi morge.
Preparez
bowto".
Tiel, mu putin multa manjaco ay drinkaco en la bowto . La neksta morne, mu
atendin
mia mastro ay hia amiays. Sed kiam mia mastro arivin, esin nur hiself.
"Mia amikos ne deziran fixi hodie." Hi dirin al mi, "Sed yi
irez kum Moely
ay la kidulo, kaptez fixos por mua vespomanjo."
"Yes ,mastro." mi respondin kalme, sed mi eksitin en koro, "Tiufoye
mi povan
eskapi." Mi dirin al miself.
Mia mastro irin al hia amiays. Mu irin al maro per la bowto. Dum nelonga
tempo
mu fixin silente. Pos tio mi singarde irin pos Moely ay puxin hi al maro.
"Swimez", mi kriin, "Swimez al la bordo!"
Mia mastro xatin pafi marbirdos, do esin pafilos en la bowto. Rapide mi
prenin un
pafilo. Moely swimin pos la bowto, mi kriin al hi: "Swimez al la bordo!
Yi povan
atingi tie, ji ne esan tre fora. Mi pafon yi,if yi iruz prokse de la bowto.
Mi pafon yi tra yia hedo!" Do ,Moely swimin al bordo tiel rapide kiel hi
povuz..
Pos tio mi dirin al la kidulo: "Xury, if yi helpon mi ,mi farison bona
amiko de
yi. If yi ne helpon mi, mi puxon yi al maro anke”.
Sed Xury esin hapa por helpi mi. "Mi iron cie en la mondo kum yi!",
hi dirin.
Mi dezirin navigi al la Canary Insulo. Sed mi esin tima iri tre fore de la
bordo. Mu havin nur disbiga bowto. Do mu navigin al sudo por kelka tagos. Mu
havin dismulta hidro, ay esin danjero ci tie ,kie esin multa wilda animalos.
Mu
esin tima, sed mu ofte irin al bordo por geti mor manjacos. Unfoye mi pafin
per
mia pafilo un wilda animalo, mi ne konin kiu animalo esin, sed ji esin bona
manjaco por mu.
Je dek or dek-bi tagos mu navigin al sudo, law bordo de Afriko. Unfoye mi
vidin kelka personos sur la bordo---stranga ay wilda personos, kiu aperin
disamike. Sed nun mu havin dismulta manjacos, do mu tre nidin lua helpo.
Mu esin tima ,sed mu decidin fine iri al bordo.
Ay lu esin tima al mu anke. Pose, la wayta personos ciam vizitin tio plaso.
Mu
ne povin diri per lua lango. Do mu usin mua manos ay faso por montri, ke mu
esin
dissata. Lu irin al mu kum manjaco, sed lu foririn de mu rapide. Mu prenin
manjacos al la bowto ay lu rigardin mu.
Tuy pos tio bi wilda kotos irin dawn de monto al la bordo. Mi pensin ju esan
leopardos. La personos esin tima de tio wilda katos, do huminos kriin. Rapide
mi prenin pafilo ay pafin un kato. La biu kato kurin al monto.
Pafilos esin nova por afrika peplo. Lu esin tima de lawda voco ay fumo de
pafilo, sed lu esin hapa por la morta kato. Mi donin karno de kato, ay lu
donin
mor manjaco ay hidro al mu.
Nun, mu havin multa manjacos ay hidro, do mu navigin kontinue. Dek-un tagos
pose, mu arivin prokse de la Kapeo Verde insulo. Mu povin vidi la insulo, sed
ne povin proksi al ji, car ne esin vento. Mu atendin.
Sudene Xury kriin: “ Rigardez, un bowto.”
Hi esin korekta! Mu kriin ay navigin per mua bowto tiel rapide kiel eble.
Sed la bowto ne vidin mu. Do mi memorin pafilo, kiu povan maki multa fumos.
Pos nemulta minutos lu vidin mu ay turnin al mu.
Kiam mu esin en la bowto, la portugala kapitano awdin mua rakonto. Hi irin al
Brazilo ay konsentin helpi mu , sed hi dezirin nio por hia helpo. "Ne!",
hi
dirin, kiam mi pagin , "Pose, untage iu persono helpon mi, kiam mi nidan
ji.”
Sed hi pagin al mi por la bowto, ay por Xury anke. Une mi ne pensin vendi
Xury
kiel serfo, kiu esin kume kum mi en danjera adventuro. Sed Xury esin hapa iri
kum
kapitano. La kapitano esin bona humo. Hi dirin ,ke Xury povon esi libera pos
dek yeros.
Pos tri weays mu arivin Brazilo, mi dirin gudbay al kapitano ay Xury. Mi
foririn
por nova vivo.
3. Stormo ay mara katastrofo
Mi vivin ay workin harde en Brazilo je 5 yeros. Do mi farisin rica, sed mi
esin teda. Untage ,kelka amikos irin al mi ay dirin: "Mu iron al Afriko
por
bizo. Kial ne irez kum mu? Tute mu farison rica pos tiu travelo."
Kiel mi esin diswiza! Mi havin facila, aymforta vivo en Brazilo, sed mi
certe konsentin lu. Do, en yero 1659 mi navigin refoye en maro.
Une esin tuta sukcesa, sed pose esin forta terora stormo. Dum 12 tagos vento
ay
pluvo ne haltin. Mu perdin 3 personos en maro, ay rapide esin truo en flanko
de
la bowto." Mu morton tuta tiu tempo", dirin mi al miself. Pose ,un
navigoro
vidin lando, sed neksta minuto mua bowto kolizin sando sub maro. La bowto ne
povin movi ,ay mu esin vere en danjero nun .La maro intendin breki mua bowto
en pecos. Ay mu havin tro dismulta tempo. Rapide, mu putin la bowto en maro
ay
elirin el bowto. Sed la maro esin tre ruda ay mua bowto en tia wilda hidro ne
povin egzistin longa tempo.
Biono de horo pose la kraza maro turnin mua bowto kum botomo ep. Mu tute esin
en hidro. Mi rigardin cirkum por mia amikos, sed mi povin vidi niu. Mi esin
singla.
Tiu tago mi esin fata, la maro prenin mi al bordo. Mi ne povin vidi lando,
cirkum mi nur ondos de mara hidro. Sudene mi sentin grundo sub mia pedos. Alia
ondos puxin mi ep ay mi sentin disseka sando.
Une mi esin tre danka por esi viva. Silente mi starin ay irin al bordo.Ekde
tie mi rigardin la maro. Mi ne povin vidi mua bowto, esin mara katastrofo ay
niu
esin tie, disprokse circum la bowto. Mia tuta amiays mortin. Mi esin viva,sed
en
un stranga,wilda lando, sen manjaco, hidro ay pafilo.
Esin vespo, mi fatigin. Mi esin tima dormi sur bordo. Eble, esin wilda
animalos
tie. Do mi grimpin up sur un arbo ay mi restin tie tuta nokto.
生词表
adventuro 冒险 navigo 航海 naski出生 wedi 结婚 familo 家 nomizi 叫作
komerso 商业 akiri 获得 profesio 职业 kalme 安静地 komforte 舒适地
maristo 水手 joya 高兴的 facila 容易的 danjera 危险的 forgesi忘记
farisi成为 bowto 船 sekwa tago 第二天 forta 强大的 vento风 ruda粗暴的
dissana 病的 tima 害怕的 morti死亡 silenti安静 senti 感觉 krii叫
teroro恐怖 stormo 风暴 drinki 喝 decidi 决定 moki嘲笑 resti 留下
kapitano 船长 konsenti同意 fora 远的 insulo 岛 pirata 海盗的
fama著名的 harda艰苦的，硬的 batalo 战斗 prizonoro 俘虏 serfo 奴隶
markto市场 preni 拿，取 vendi 卖 kepi保持 sudena突然的 canjo变化
mastro 主人 plano 计划 forevadi逃离 bordo岸 eskapi 逃跑 gardeno花园
atingi达到 povi能 helpi帮助 joya高兴的 mondo 世界 hidro 水 geti得到
wilda野蛮的 wildoro 野人 animalo 动物 sudo 南 stranga 奇怪的 nidi 需要
aperi 出现 blanka白色的 persono人 viziti访问 ubo位置 lango语言 usi 用
mano手 faso 脸 montri 指出 sata饱的 kato 猫 humino 女人 kuri 跑 monto山
peplo 人民 lawda 大声的 voco 声音 fumo烟 karno 肉 leopardo 豹子
kontinui 继续 rigardi看 korekta 正确的 turni转 awdi听 pagi 付款 liberizi使自由
katastrofo 灾难 rica 富裕的 teda讨厌的 bizo 生意 travelo 旅行 wiza聪明的
sukceso 成功 pluvo 雨 truo 孔洞 flanko 侧面 lando土地，国家 kolizi 碰撞
sablo沙 movi 移动 intendi企图 breki 分裂 peco 块 eliri 出来 rezisti抵抗
biono 半 frenza 疯狂的 botomo 底部 isoli隔绝 surprisi惊讶 disfronta后面的
parto部分 ligno 木料 ligi 绑 ropo 绳 aco 事物 kesto箱子 riso大米
salita karno 腌肉 kanifo 刀 velo帆 transporti 运输 bildi建筑 promeni散步
topo 顶部 milo英里 groto 山洞 tento 帐篷 fenso 篱笆 haki坎 Sorto命运
robusta强壮的 tranci 刻 marko 记号 larja 宽阔的tablo桌子 sidilo凳子
konservi 保存 ilo 工具 saja有智慧的 hasti 匆忙 brila光明的 lumo 光 graso 脂肪
testudo 龟 seka 干的 serci 找 trublo麻烦 akcidento 事故 tegmento屋顶
hardle 几乎 poto 锅 fayro 火 testi 试验 bago包裹 helverda浅绿色的
kampo 田地 mayzo玉米 kuki 煮 halti 停止 kompreneble可以理解的，当然
peza重的 dislibereyo监狱 dreso衣服 dermo皮 kapro山羊 bredi 饲养
milki 挤奶 detale 详细地 pedsigno脚印 bruo燥音 klarizi 解释 vizitoro 访问者
kolera生气的 dansi 跳舞 kanti唱歌 sango 血 sono 声音 kostumo 服装 goldo 金
argo 银 monio钱 gardi 保卫 biza忙的 salti跳 kolbo枪托 hidi隐藏 folio 树叶
dolca 甜的 lafi 笑 haro头发 okulo 眼睛 dento牙 frido 星期五 waki醒来
eduki 教 skeleto 骨骼 kompreni 懂 trozo裤子 kapo 帽子 celo天空
disyuna 衰老的 vera 真的 preta 准备好了的 sali 腌 ovo 蛋 xipo 船舶
permiti 允许 brako胳膊 kruro腿 bati 打 lipharo 胡须 oficano 大副
ribeli反叛 familano 家人 kwaz好象 korno 角落 globo地球 kontinento 大陆
profunda深的 nivo雪 wedi 结婚 nefo侄 onklo 叔,婶 fortuna幸运的