第七课

6 siks

7 sep

8 ok

9 nef

10 dek

合成词: 在大同语中合成词 是广泛地被使用。如:

Dormocambro: 卧室     Bancambro: 浴室

形容词和动词也可以合成,如:

Bongusta: 美味的  Belsona: 优美的声音   Mornmanjo: 早饭

合成词还可以用介词(kum, en, sub, 等等)和动词组成,如:

Kumlabori: 合作

Eniri: 进入

Eliri: 走出

Subiri: 走下来

Kumsidi: 开会


后缀-ilo: 表示做某一动作的工具。例如:

Tranci: 割,切 Trancilo: 刀子
Tondi: 剪 Tondilo: 剪子
razi:刮 razilo:刮刀
Flugi: 飞 Flugilo: 翅膀
Labori: 劳动 Laborilo:工具
Kombi: 梳头 Kombilo: 梳子

Mi trancan la pano per la trancilo.

Yi komban yiself (你自己梳头) per la kombilo.

La kanario flugan per la flugilos.

La barbiro (理发师) razan (刮胡子) per la razilo (刮刀).

Mi razan miself (我自己刮胡子) per mia razilo.

Cu yi havan kombilo?. Yes, mi havan blaka kombilo.

Kio (什么) yi faran (做) per la kombilo?. Mi komban mia haros(头发).

Cu la birdos (鸟) flugan?. Yes, la birdos flugan per la flugilos.

Cu la aviadilos (飞机) flugan?. Yes, la aviadilos anke (也同样) flugan per la flugilos.

Per kio hi trancan la karno (肉)?. Hi trancan la karno per la trancilo.


 过去时态: 词尾 "-in" 表示过去发生的动作。

这种过去时态表示方法用于任何人称 (mi, yi, xi, hi, 等等.) ,就象词尾“an”用于任何人称表示现在时态 (mi skriban, yi legan, hi parlan, mu promenan, lu kantan).

Mi havan: 我(现在)有

Mi havin: 我(过去)有

Yi skriban: 你(现在)写

Yi skribin: 你(过去)写

Hi legan: 他(现在)读

Hi legin: 他(过去)读



hodio: 今天

hiero: 昨天

morgo: 明天

Hodio esan lundo (星期一). Hiero esin sundo (星期天).

Hiere mi frue (早) en la morno (早晨) razin  (刮胡子), lavin  (洗), kombin (梳头) ay dresin miself (穿衣). Mi irin al la kafeyo, kie (那儿) mi trinkin kafo ay manjin pano kum butro (奶油). Esin bela tago (日子). La suno (太阳) brilin (发光) sur la blua (蓝色的) celo (天空). Multa humos (人) irin al la pregeyo (教堂). Kum plezuro (愉快) mi awdin (听到) la sono (声音) de la sonorilos (钟铃). Mi acetin jurnalo (报纸). Dum (在……期间) mi mornmanjin (用早餐), mi legin la jurnalo. Mi anke parlin kum kelka amikos, kiu enirin (进入) en tio momento.

Mi tagmanjin (用午餐) en mia domo, kum mia spozino (妻子). Mu manjin bongusta (美味的) bifsteko (牛排), potatos (土豆) ay kelka frutos: pomos (苹果), piros (梨) ay bananos (香蕉).

Pose (之后) mu irin al la filmeyo (电影院), kie mu vidin guda filmo (电影).

Mu vespomanjin (用晚餐) en manjeyo (饭馆), ay revenin (回来) kontenta(满意的).


Cu hiero esin sundo or (或者) lundo?. Hiero esin sundo.

Kio mi farin hiere frue en la morno?. Yi razin , lavin , kombin ay dresin yiself. 

Cu mi mornmanjin en mia domo?. Ne, yi mornmanjin en kafeyo (酒吧).

Kio mi trinkin (喝) ay manjin?. Yi trinkin kafo, ay manjin pano kum butro.

Cu mi tagmanjin en manjeyo?. Ne, yi tagmanjin en yia domo.

Cu mi tagmanjin sole (单独)?. Ne, yi tagmanjin kum yia spozino.

Kio mu manjin?. Yi manjin bongusta bifsteko, potatos ay kelka frutos.

Cu mi ay mia spozino restin (停留) en mua domo?. Ne, yi irin al la filmeyo.

Cu mu vidin guda filmo?. Yes, yi vidin guda filmo.

Cu mu revenin (回来) diskontenta (不高兴)?. Ne, yi revenin kontenta.


 

Tago: 白天    Morno: 早晨

Vespo: 晚上 ,傍晚     Nokto: 夜里


 

-Guda morno, Petro! (相当于 "Mi deziran al yi guda morno.")

-Guda morno, María!


-Guda vespo, D-ro Vargas!

-Guda vespo, M-ulo García!


- Guda nokto, amikos. Mi esan fatiga (累). Mi deziran dormi(睡觉).

- Guda nokto, Karlo.

(注: 这句问候语用于睡觉前,相当于英语中的 "Good night)


Yam: 已经

Francisko: - Mi invitan yim al tagmanjo (午饭).

Jozefo (人名) - Danko. Mi yam tagmanjin.


Jus: 刚才

Anna: - Cu yi deziran kafo?.

Paŭlo (保罗): - Ne. Danko. Mi jus trinkin kafo.


 La tagos de la weko (星期)

lundo: 星期一

mardo: 星期二

merkredo: 星期三

turzdo: 星期四

frido: 星期五

saturdo: 星期六

sundo: 星期日

词汇 "tuko" 意思是 "一片布" , 用这个词汇我们可以组成以下一些常用的合成词:

Tablo: 桌子    Tablotuko: 桌布

Bedo: 床          Bedtuko: 床单

Buxo: 嘴        Buxtuko: 面巾

Nazo: 鼻子      Naztuko: 手帕

Bani: 沐浴     Bantuko: 浴巾

Mano: 手        Mantuko: 手巾

Wixi: 洗擦    Wixtuko: 抹布