Sako da Arjenta Koynos
Iu tage, disriculo irin sur monto por haki brulligno. Survoye hi trovin sako. Disferminte ji, hi vidin dekos da arjenta koynos ene. La disriculo tre joyin, ke per la monio hi povon aceti multe da greno por sia dissata infanos. "Sed la perdinto esan en granda diskalmo," la disriculo pensin. Hi hidin la sako ay kontinuin iri.
En la sekwa tago hi awdin, ke la perdinto esan fama riculo. Kutime la trovinto devan ricevi dekono de la trovaco kiel rekompenso.
La bonkora disriculo venin al la riculo ay redonin al hi la sako kum arjenta koynos, dirante: "Yen yia koynos."
La riculo transprenin la sako, foye refoye nombrin la koynos ay dirin al la disriculo:"Ho! mia bonulo, la sako esan mia, sed nun restan nur 60. Sendube, yi owan al mi 12 koynos, if mi subtraktan la 8, kio mi devan doni la yi kiel rekompenso. Redonez al mi 12 koynos, alie mi akuzon yi!"
La disriculo terorisin. Kio fari? Hi devin iri al jujeyo kum la riculo. La jujisto, justema ay honesta, enjoyin granda respekto de la peplo.
"Yia jujista majesto, mi irin sur monto por haki brulligno ay trovin survoye la sako. Mi hidin ji ay even ne prenin un koyno el ji."
"Yia jujista majesto, hi lugan. Mi havin 80 koynos en la sako, sed nun restan nur 60. If ne hi, kiu do povin preni 20 koynos el al sako?" la riculo dirin.
La jujisto askin la disriculo:"Cu yi ne pensin, ke kum la koynos yi povon vivi gude?"
"Yes, mi pensin. Mi vivtenan mia spozino ay siks infanos sole per vendado de brulligno. Per tio koynos mi povon aceti oleo, riso, fixo ay karno. Sed mi pensin anke, ke mi ne devan usi la monio, car ji ne esan mias."
La jujisto turnin si al la riculo:" Cu yi povan certizi, ke en yia sako esin 80 arjenta koynos?"
"Yes, sendube 80!" la riculo respondin.
"Kwankam yi amba ne povan doni konvinsa atesto," la jujisto dirin kum lafeto, "tamen esan facile fari jujo."
"Yi, respektinda mistulo, enjoyan alta famo en la socio, ay mi niel kredan, ke yi lugan. Mi kredan, ke en yia sako esin 80 arjenta koynos."
"Yes, yes, prave. Kiel saja yi esan!" la riculo flate dirin.
"Ko yi, kompatinda disriculo, mi niel duban yia diro. Yi povuz proprizi al yi la tuta sumo da monio, sed kial yi prenin nur 20? Esan klare, ke yi amba dirin la vero. La fakto esan nur, ke tio sako kum 60 koynos, kio yi trovin, ne esan la sako, kio tiu ci mistulo perdin."
La jujisto donin la sako al la disriculo, dirante al hi:" Portez ji homwarde ay redonez ji al vera perdinto. If pose yi trovon sako kum 80 arjenta koynos, redonez la sako al tiu ci honesta mistulo." Dirinte tio, la jujisto turnin si al la riculo: "Cu mia jujo esan justa?"
La riculo mutisin kiel stono.
กก