Verkita de Oscar Mifsud tradukita de Qijiaqin
Une, la most grava problemo en nuna mondo esin unito ay Unizo.
Tendenso esan por esi un sistemo de mezuro, kurenso, ay tiel plu.
Tio
helpon la peplos kumiso ay gardi peplos ekster konfliktos ay militos inter
naxos. Til nun ciu eforto por uniti ay Unizi akirin tre guda rezulto je lasta
yeros . Sed un afero, kiu esan la most urja ay esan niglekta por selfema
kialos. Kio esan nidita most ? Ji esan, ke fari mor guda komuniko.
Por mor
gude komuniki la most guda voyo esan havi komona lango por ciu peplos.
Tutmonda
lango esan lokilo por solvi most de mua globa problemos.
Kelka personos eble diri, ke egzistan Engla lango. Ciu en la mondo lernan Engla
lango! Sed la fakto esan, ke ne ayn speciala lango, kiu apartenan al speciala naxo
or stato , esan ideala por monda lango, por simpla kialo, ke ciu naxa lango havan
jia disfacila faktoros por alia naxos. Esan absurda, if por mor facile
lernebla oni removan jum .
Egzample Engla lango. Esan nun frenezo por ji. Vere, ji esan ne nur utila,
sed anke necesa . Ne ofendan al ayn,la Engla lango cie esan fula kum disfacilos ay
disregelos. Kiam mi askin mia lernantos, kiu karaktos devan havi en monda lango?
Lu respondin, ke ji devan facile lerni,100% fonetika, ne egzisti fabrikita literos
ay akcento en
litero, facila spelo, ne esi biobla konsonantos ay esceptos,
facila konjugo de
verbos, havi ekonomia voyo de wordbildo por memori,
facila gramatiko, atp. Nun, mu tute konan, ke ne egzistan ayn guda naxa lango,
kiu havan tuta tiu
atributos por bonizi jim por monda lango. Engla lango
ne havan even un el tiu.
La vokalos donan al yi hedodoloro per jia skribo ay lego.
Prononso jenerale
frenezan yi ( bed, bedevil), spelo donan al yi kraza
(belie, believe,
receive, piece , peace, cat, kitten ). Ay gramatiko? Ah, godo!
Tre disfortune, tio tuta izan , ke engla lango ne esan fita por fremdoros
lerni rapide. Mi dirin disfortune ,car mu nidan lerni engla lango, ke mi niam
proponan peplos ne lerni engla lango. Kio mi proponan ? Apuds engla lango oni
povan lerni un komona lango, monda lango. Mi imagan ke kelka personos eble diri,
ke esan Esperanto. Sed kwankam ji esan usita por mor ol centyero,
sed ji ne etendan en larja skalo. Ji havan ciu guda karaktos mencita antawe,
escept un, ke ji havan
literos kum kapeto sur ju.
Oni povan argui, ke ayn nova lango devan esi artifica. Do kio? Ciu
humomakita acos esan artifica law difino, cu mu devan elimini ju?
Kio eson sen elektra aparatos, maxinos, awtos ay multa alia acos?
Esperanto ja esan artifica lango, kiu solvan multa problemos de lango.
Disfortune, just kiel most acos en la mondo, Esperanto ne esan perfekta,
sen difektos. Ji havan kelka sed
dismulta mankos. Egzample, literos kum
kapetos, kelka familia literos ne esin usita, egzample w, x, ay y , sed
introdusita literos esi usita, sed kum kapetos sur ju. La disfortuna difektos
dolorizan multa peplos, kiu ankore yesan, ke devan un facila monda lango.
Esan mor mala ,ke komputilo ne povan akcepti literos kum
kapeto.
Demandos de multa humos por elimini ju, ne esan realizita,
do Esperanto
komencan perdi grundo, speciale por tiu, kiu usan Interneto.
Mi esan ferva esperntisto. Mi kontentuz ke if literos kum kapetos devan canjisi
de w,x,ay y. Sed afero mor guda aperan.
Un nova monda lango ----Mondlango (anke konata kiel Ulango)
esan naskita en Cino en Julio 2002. Jia awtoro, tre wiza en mia opinio,
prenan ji sur bazo de Esperanto ay eliminin
literos kum kapeto
ay intrudusin literos mencita antawe. Lu farin mor gude.
Admitante la popularizo de engla lango, lu usan multa engla langa
wordradikos insted tio de Esperanto. Tio esan tre wiza stepo, kiu satizon ciu
peplos, car en Mondlango mu ja havan cio, kio mu deziran:tre facila komona lango,
100%
fonetika, sen biobla konsonantos, regela gramatiko, sen esceptos,
sen kapeto sur literos, ay ,mor grava, tre simila al parla engla lango.
Nature, Mondlango esan en bebeco, fora de perfekto. Do tio ,kio mu povan fari,
esan, ke mu donan al ji canso por maturi, ay ji atingon matureco.
Tio ji povon realizi, car ji ne esan fondrita en bronzo ay ne canjon
kiel Esperanto. Ji
evolvon ay maturon por joyizi tiu, kiu uson ji.
Tio esan KIAL mi swican al MONDLANGO samtempe ne tute forlasi Esperanto.
Hompajo