Verkita de Hans Christian ANDERSEN

Ventmueleyo starin sur la monteto , fiera law aspekto, ay ji esin anke fiera.

"Mi tute ne esan fiera," ji dirin, "sed mi esan tre iluminita ekstere ay interne. Mi havan suno ay luno por mia ekstera usado, ay anke por la interna; ay mi cetere havan gresa kandelos, lanternos ay lampos, ay waksa kandelos. Mi raytan diri, ke mi esan iluminita. Mi esan pensanta esaco, ay tiel gude konstruita, ke esan tute bele. Mi havan guda aertubo en la brusto, ay mi havan kwar flugilos situanta sur la hedo, juste sub la hato. La birdos havan nur bi flugilos, ay devan porti tiu surdorse. Mi esan denaske Holanda, tio oni povan vidi law mia formo -- fluganta Holandano. Tia esan supernatura esacos, mi konan tio, tamen mi esan tute natura.　

Cirkum la brusto mi portan balkonon, ay sub tio domcambro; tie lojan mia pensos. Mia most forta penso, kiu regan ay regnan, esan nomata de la alia 'la Viro en la Mueleyo'. Hi konan, kio hi deziran, ay esan lordo de la manjo ay la brano; sed hi anke havan sia kumino, ay xi noman si 'Matro'. Xi esan juste la koro de mi.　

Xi ne cirkumkuran tiel stulte ay dislerte, car xi konan, kio xi deziran, xi konan, kio xi povan fari, xi esan zefire mola ay storme forta; xi konan, kiel prudente starti, ay atingi sia golo. Xi esan mia mola tempero, ay la patro esan mia harda. Lu esan bi tamen un; lu noman un la alia 'Mia biono'. Tiu bi havan kelka eta kidulos, yuna pensos, kiu povon kreski. La etulos kepan cio orda.

Kiam mi lastatempe, pro mia sajeco, permesan, ke la patro ay la kidulos egzamez mia gorjo ay la truo en mia brusto, por vidi kio okazan tie -- car io en mi misfunktin, ay esan gude egzami si, -- la etulos farin terura bruo. La most yuna saltin ep al mia hato, ay tiom kriin tie, ke tio tiklin mi. La pensetos povon kreski -- mi tre gude konan tio; ay anke en la ekstera mondo venan la pensos, ay ne nur mia speca, car til kie mi povan vidi, mi vidan nio simila al mi self; sed la senflugila domos, kius gorjos ne faran bruo, anke havan pensos, ay tiu venan al mia pensos, ay lovan lu, kiel oni diran.　

Tio esan tre mirinda -- yes, egzistan multa mirindacos. Io venin al mi, or alen mi, -- io canjisin en la muel-laborado. Siman, kwaz la un biono, la patro, variin, ricevin mor guda tempero ay mor ama helpantino -- tiel yuna ay guda, tamen sama, nur mor afabla ay guda tra la tempo. La amara forpasin, ay la cetero esan multe mor komforta."　

"La tagos iradan, ay la tagos mor ay mor proksan al klareco ay al joyo; ay tago venon, kiam cio finison ce mi; sed ne entute. Mi devon esi diskonstruita tial, ke oni povez rekonstrui mi; mi ceson, tamen pluvivon. Farisi tute alia esaco, tamen resti sama, tio esan por mi disfacile komprenebla, kiom ayn iluminita mi esan pro suno, luno, greso, oleo, ay wakso. Mia antawa lignacos ay brikacos levison denove el la polvo!"

"Mi esperan, ke mi povon reteni mia antawa pensos, la patro en la mueleyo, ay la matro, granda ay eta -- la familo; car tio mi noman lu ciu, granda ay eta, la kumoros de la pensos, car mi devan, ay ne povan reteni mi de tio."

"Ay anke mi devon resti 'miself', kum la gorjo en la brusto, la flugilos sur la hedo, la balkono cirkum la korpo; alie mi ne konuz mi, anke la alia ne konuz mi, nek diruz, 'Yen la mueleyo sur la monteto, fiera law aspekto, tamen tute ne fiera.'"

Tio dirin la mueleyo. Ji certe dirin multo mor, sed yen la most grava parto.

Ay la tagos venin, ay la tagos pasin, ay hiero esin la fina tago.

Tiam la mueleyo ekbrulin. La flamos sorin alte, ay batadin interne ay ekstere, ay mordadin la trabos ay tabulos, ay formanjin ju. La mueleyo falin, ay restin nio escept amaso da cindros. La fumo drivin super la sceno de la fayrego, ay la vento forportin ji.

Kio vivin en la mueleyo, tio restin, ay kio esin gaynita de ji tute ne rilatan al ci tiu rakonto.　

La familo de la muelisto -- un animo, multa pensos, tamen nur un -- bildin nova, belega mueleyo, kiu plenumin sia golo. Ji tre similin la disnova, ay humos dirin, "Nu, yen la mueleyo sur la monteto, fiera law aspekto!" Sed ci tiu mueleyo esin aranjita mor gude, mor law la modo ol la antawa, por montri progreso. La disnova trabos farisin vermoborita ay sponja -- ju kuxin en polvo ay cindros. La korpo de la mueleyo ne levisin el la polvo, kio lu presupozin. Lu supozin tio lawlitere, ay oni ne supozez tia lawlitere.